حدیث ۲۱- خواص بوى خوش در بیان روایات ائمه

رسول اللّه صلى الله عليه و آله: الطِّيبُ يَشُدُّ القَلبَ. (الكافي، ج ۶، ص ۵۱۰، ح ۶.)
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: بوى خوش، قلب را تقويت میكند.

خواص بوی خوش برای ارامش روان و زندگی بسیار است. خواص بوی خوش هم آدمی را شاد و آرام می کند، هم اعتماد به نفس را بالا می برد و هم دیگران دیدگاه بهتری نسبت به شما خواهند داشت. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: هيچ بنده‏اى خوش‏بو نباشد، مگر آن كه عقلش افزون گردد. (دعائم الإسلام، ج ۲، ص ۱۶۵، ح ۵۹۳.).
شما میتوانید با توجه به مکان مورد نظر مثل مهمانی، محیط کار، بازار، سر نماز و … عطر خوش بویی را انتخاب کرده و استفاده کنید. عطریات و بو های خوش بسیارند که در این بخش درباره چند بوی خوش و فواید آنها اطلاعاتی را تقدیم می کنیم.

۱. مشک :
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلم می‌فرماید: « بهترین عطرها مشک است؛» و شاید در بیان علت آن بتوان به سخن علی علیه السلام استناد کرد که می‌فرمایند: چه خوب است عطر مشک، تحمل آن سبک و آسان و بوی آن خوش و عطرآگین است.
خواص مشک : برای تهیه پادزهر و داروهای چشمی- شادی‌آور [متناسب با مزاج‌های سرد].
نکته : مشک ماده‌ی خوشبویی است که در قرآن نیز آمده است (خِتَامُهُ مِسک)  و منظور این است مُهری که بر شراب بهشتی نهاده شده است با مشک است. شراب طهور بهشتی هنگامی که دست بر مهرش می‌نهند، بوی عطر مشک در فضا پراکنده می‌شود و در پایان نوشیدن این شرابِ طهور دهان بوی مشک می‌دهد برخلاف شراب‌های آلوده‌ی دنیا که پس از نوشیدنش دهان تلخ و بدبو می‌شود.  مشک در میان شاعران هم جایگاه ویژه‌ای دارد مانند: (به بوی نافه‌ای کآخر صبا زان طرّه بگشاید- زتاب جعد مشکینش چه خون افتاد در دل‌ها)  و یا ضرب‌المثل معروف: مشک آن است که خود ببوید نه آن‌که عطار بگوید.

۲. عود:
جابر بن عبدالله گوید: پیغمبر خدا وارد منزل عایشه شد. دید در آن جا کودکی هست که از بینی او خون جاری است. فرمود چیست!؟ عرض‌کرد سردی بر او عارض شده. فرمود: وای بر شما؟ فرزندان خود را نکشید. هر زنی که این مرض بر فرزندش عارض شد، عودِ هندی را با آب حل کند و آن را به بینی او بکشد. چنین کردند و آن کودک خوب شد و نیز می‌فرمایند: بر شما باد عود هندی که در آن هفت نوع از شفاست. (سایت دانشنامه اسلامی اهل البیت علیهم السلام). خواص عود : تقویت اعصاب- قوت معده- خون دماغ- شادی‌آور- [باجویدن آن] خوشبوکردن دهان.

۳. عنبر:
علی بن یقطین گوید به امام رضا علیه السلام نوشتم در سرم سردی سخت حس می‌کنم به طوری اگر بادی بوزد کم می‌ماند غش کنم. در پاسخ من نوشتند: «پس از غذا عنبر و زنبق را به بینی بکش انشاء الله نجات پیدامی‌کنی. ». (تبیان)
خاصیت عنبر: رفع سردیِ درسر – جلوگیری ازغش.

۴.کافور:
کیاه خوش عطر و بو که آن را اگر بر مرده بپراکنند مدّت زیادی برآن هیات و صورت باقی بماند. (همان) خاصیت کافور : برای تهیه پادزهر- آبله و جوش‌های چشمی.

۵. کُندر:
کندر دو نوع است: خوردنی و مخصوص دود کردن. امام‌صادق علیه السلام فرمود: هیچ بخوری نیست که به آسمان بالا رود مگر کندر (لبان) و هیچ خانواده‌ای با لبان بخور نمی‌کند مگر این که عفریت‌های جن را از آن‌ها دور می‌گرداند. و در حدیث دیگری از ایشان آمده است: به زنان حامله کندر بخورانید، به درستی که طفل در شکم مادر کندر غذای او می‌شود، دلش محکم و تحملش زیاد می‌شود.
خاصیت کندر: الف – دود کردن کندر: دفع شیاطین و اجنه، دفع چشم زخم و نظر.  ب – خوردن کندر: زیادی نور چشم- زیادی عقل و حافظه- محکم کردن لثه و تسکین درد دندان.

۶. اسفند:
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلم: «هرکس به مدت چهل روز، هرصبح یک مثقال «هزاراسپند» (اسفند) حل‌شده درآب بخورد، نور حکمت در دلش روشن می‌شود و از هفتاد و دو بیماری که کمترین آن جذام است ایمنی می‌یابد.». (بحارالانوار، ج۶۴، ص۲۳۵، ح۵ و دانشنامه احادیث پزشکی، ج۱، ص۵۰۲).
خواص اسفند : (دود آن) دفع چشم و نظر. (مصرف آن) درمان جذام- نشاط آور- شجاعت و دفع ترس.

۷. گل نرگس :
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلم:«گل نرگس را هر روز یک مرتبه، نتوانستید هر هفته یک مرتبه، نتوانستید هر ماه و یا حداقل هرچند مدت یک مرتبه ببویید زیرا در قلب یک ریشه‌ای از جنون و برص است که بوییدن آن این امراض را از بیخ می‌کند.». (طب النبی، ص۱۰، بحارالانوار، ج۶۲، ص۲۹۹ و تاریخ دمشق، ج۱۴، ص۳۶، ح۳۳۶۸). خواص گل نرگس : دفع برص- آرام بخش و تسکین اعصاب.

۸ . گلاب:
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلم: «گلاب به آبرو و رونق انسان می‌افزاید و فقر را می‌برد.».(حلیه المتقین، ج۲، ص ۲۴۷). نکته : گلاب فعالیت‌های مغزی را زیاد و تحریک می‌کند و اعصاب را تسکین می‌دهد. پاشیدن گلاب بر سر خصوصاً بعد از کوتاه کردن مویِ سر، دافع بیماری‌ها بوده و چشم و نظر را نیز دفع می‌کند. سلمانی‌های قدیم، یکی از وظایفشان پاشیدن گلاب بر سر، بعد از اصلاح موی سر بوده و این کار را به حضرت سلمان نسبت می‌دادند و به این جهت به آرایشگری‌ها «سلمانی» نیز میگویند.
خاصیت گلاب : زیاد شدن نورِ چشم- دفع پریشانی و اندوه- دفع چشم و نظر- آرام بخش- شادی قلب.

یکی از رسوم خوب ایرانیان استفاده از گلاب در هنگام حزن و مصیبت است که از آرام بخش‌ها و مسکن‌هایی است که موجب شادی قلب می‌شود. از جمله مواردی که با کاروان ابا عبدلله به سوی کربلا حمل می‌شد عطر و گلاب بود.

زمان‌های استفاده از بوی خوش : زمان بندی عطر زدن از منظر اهل بیت علیهم السلام اینگونه است:

الف – در بعضی روایات بعد از هر وضو پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلم به عطر زدن اقدام می‌کرد.(حداکثر میزان مصرف عطر).

ب – عطر زدن یک روز در میان سفارش شده است. (حد متوسط مصرف عطر).

ج – عطر زدن در روز جمعه سفارش شده که ترک نشود. (حداقل مصرف عطر). علاوه بر این اقوال، زمان های دیگری نیز برحسب روایات برای استفاده از بوی خوش مورد تاکید قرار گرفته اند که عبارتند از:

۱. هر روز: امام کاظم علیه السلام می‌فرماید:«شایسته است که مرد هر روز از بوی خوش استفاده کند.».

۲. یک روز در میان : رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلم می‌فرماید: «دوستم جبرییل به من گفت: یک روز در میان خود را معطر ساز و این کار در روزهای جمعه ترک نشود.» ۳. روز جمعه : رسول خدا به علی علیه السلام فرمود: «یا علی بر تو باد که هر جمعه خود را خوشبو کنی، زیرا این عمل از سنّت من است و تا زمانی که بوی آن از تو نمایان باشد برایت حسنه می‌نویسند.». عثمان بن مظعون به رسول خدا عرض کرد: می‌خواهم استفاده از عطر [و چند چیز دیگر] را کنار بگذارم. رسول خدا فرمود:«عطر را کنار نگذار زیرا فرشتگان بوی خوش مومن را می‌بویند، بنابر این دست‌کم در روز جمعه از بوی خوش استفاده کن.»

۴. پس از وضو : امام صادق علیه السلام فرمود:«برای رسول‌خدا صلّی الله علیه و آله و سلم، مشکدانی از قلع بود که پس از هر وضو بلافاصله آن را به دست گرفته، خود را خوشبو می‌ساخت.». نکته: در آداب وضو گرفتن وارد شده است که پس از اتمام وضو بوی خوش استعمال کنی تا علاوه بر طهارت معنوی ظاهرت نیز خوشبو باشد.

۵. هنگام نماز: امام صادق علیه السلام می‌فرماید: «دو رکعت نماز با عطر بهتر از هفتاد رکعت نماز کسی است که عطر نزده است.». امام خمینی (ره) همیشه هنگام نماز از عطر و بوی خوش استفاده می‌کردند و شاید بدون بوی خوش به نماز نایستاده بودند. حتی در نجف هم که نماز را در پشت بام منزل می‌خواندند همیشه عطری به همراه خود می‌بردند.

۶. موقع روزه داری : امام صادق علیه السلام هرگاه روزه داشت به خود عطر زده می‌فرمود: «بوی خوش تحفه‌ی روزه‌دار است». امام صادق علیه السلام: «هرکه در حال روزه، اولِ روز خود را با عطری خوشبو کند، هیچ‌گاه عقل خود را از دست نمی‌دهد.». نکته: در این حدیث شاید مراد از زوال عقل، عصبانیت و خشمگینی است. یعنی تند خویی که از لوازم گرسنگی و تشنگی است به سبب بوی خوش از او دور می‌گردد.

۷. ماه رمضان : امام صادق علیه السلام می‌فرماید:«هر کس در روز اول ماه رمضان یک کف گلاب به صورت بریزد، در آن روز از خواری و پریشانی ایمن گردد و هر که یک کف گلاب به سرش بریزد در آن سال از مرض سرسام ایمنی یابد.».

۸ . موقع زیارت : در مفاتیح الجنان در بخش آداب زیارت آمده است : «از جمله آداب زیارت این است که زوار محترم به هنگام زیارت لباس تمیز و مناسب بپوشند و خود را خوشبو کنند».

۹. عید نوروز: امام صادق علیه السلام برای نوروز اعمالی را به معلی‌بن‌خنیس آموخت و به او فرمود:«چون روز نوروز شود غسل کن و خود را کاملا خوشبو کن.».

۱۰. هنگام مسافرت : حضرت رسول صلّی الله علیه و آله و سلم هنگام مسافرت شش چیز را با خود همراه داشت: شیشه‌ی عطر، آینه، شانه، مسواک، سرمه‌دان، قیچی. این ده مورد بیانگر اهمیت دین مبین اسلام و تاکید معصومین(ع) بر خواص بوی خوش و اهمیت آن دراستفاده از عطریات در زمانها و مکانهای متعدد است که ما مسلمانان را ترغیب به استفاده از آن میکند.  (آسان طب.)

عطر و خوشبویی در بیان روایات

روایات اسلامی برای عطریات، علاوه بر زیبایی ظاهری و تطهیر باطنی، خواص درمانی هم قائلند و بر استعمال آنها تاکید فراوان دارند پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:« بوى خوش، قلب را محكم میكند و بر [توان‏] آميزش میافزايد.». ( الكافي، ج ۶، ص ۵۱۰، ح ۳، قرب الإسناد، ص ۱۶۷، ح ۶۱۰ ، مكارم الأخلاق، ج ۱، ص ۱۰۰، ح ۱۸۹ ، بحار الأنوار، ج ۷۶، ص ۱۴۰، ح ۱.)
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: «هركس پيش از نوشيدن چيزى، غذا بخورد و سَحَرى ميل كند و قدرى بوى خوش [بر خود] بمالد، بر روزه گرفتن، توان بيشترى يابد.» (كنز العمّال، ج ۸، ص ۵۱۰، ح ۲۳۸۸۲).
امام صادق عليه السلام: «بوى خوش، عقل را استوار مى‏كند و بر توان جنسى مى‏افزايد.». (السرائر، ج ۳، ص ۱۴۱، دعائم الإسلام، ج ۲، ص ۱۶۶، ح ۵۹۴، بحار الأنوار، ج ۶۲، ص ۲۷۵)
امام صادق عليه السلام: «هر كس در آغاز روز، بوى خوش استعمال كند، تا شب، عقلش او را همراهى مى‏كند. » (الكافي، ج ۶، ص ۵۱۰، ح ۷.)
امام صادق عليه السلام: هر كس در حالى كه روزه است، در آغاز روزه، خوش‏بو كننده‏اى به كار ببرد، عقل خويش را از كف ندهد. (كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ۲، ص ۸۶، ح ۱۸۰۴ وص ۱۱۴، ح ، ثواب الأعمال، ص ۷۷، ح ۱ ، الدعوات، ص ۷۹، ح ۱۹۶، بحار الأنوار، ج ۹۶، ص ۲۹۰، ح ۹.)
امام رضا عليه السلام: «… گل نرگس ببوييد؛ زيرا از زكام، ايمنى مى‏بخشد. همچنين است سياهْ دانه. » (طبّ الإمام الرضا عليه السلام، ص ۳۸، بحار الأنوار، ج ۶۲، ص ۳۲۴.)

ممکن است شما دوست داشته باشید
1 نظر
  1. کریم می گوید

    فوق العاده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.