حدیث ۲۳: نهى از درمان با چشمه‏ هاى آب گرم و آب ‏هاى تلخ‏

الإمام الصادق عليه السلام: نَهى رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله عَنِ الاستِشفاءِ بِالحَمّاتِ‏؛ و هِيَ العُيونُ‏الحارَّةُ الَّتي تَكونُ فِي الجِبالِ الَّتي توجَدُ فيها رائِحَةُ الكِبريتِ.
امام صادق عليه السلام: پيامبر خدا، از درمان با چشمه‏هاى آب گرم، نهى فرموده است، و آنها، چشمه‏هايى از آب گرم در كوهستان‏هاست كه بوى گوگرد دارد.

منبع: (الكافي، ج ۶، ص ۳۸۹، ح ۱، تهذيب الأحكام، ج ۹، ص ۱۰۱، ح ۴۴۱، المحاسن، ج ۲، ص ۴۰۷، ح ۲۴۲۴ ، بحار الأنوار، ج ۶۶، ص ۴۸۰، ح ۲.)

داستان درمان با آب گرم و چشمه های آب گرم

امروزه به دلیل اعتقاد عامیانه به خواص طبی بعضی املاح چشمه‌های آب گرم، اغلب آن‌ها به مقاصد گردشگری با هدف درمانی تبدیل شده‌اند. اما باید توجه داشت که در روایات (مثل روایت فوق) استفاده از چشمه‌های آب گرم حاوی گوگرد و مواد شیمیایی اصلا تایید نشده است، همچنان که از لحاظ علمی هم این مسئله وجود دارد که چون منشا این چشمه‌ها از لایه‌های داخلی زمین است گوگرد و مواد شیمیایی آن‌ها می‌توانند عوارضی را داشته باشند.

اما امروزه یکی از بهترین مکان های گردشگری که برای سلامتی بسیار مفید است چشمه های آب گرم واقع در شهرهای مختلف در کشور می باشد که به اعتقاد بیشتر مردم خواص درمانی بالایی دارند و برای تسکین دردهای عضلانی و بیماری های پوستی بسیار مفید می باشند. این پدیده نادر، خواص فراوان در آب درمانی، میکروب‌کشی،‌ مبارزه با بیماری‌های پوستی و اثر ضدقارچ دارد. خواص طبیعی و گوگردی آبگرم چشمه‌ها سبب شده که سالانه هزاران نفر از مناطق مختلف کشور برای آب تنی، چشمه‌های آبگرم را به عنوان مقصد گردشگری سلامت خود انتخاب کنند. جوشش این چشمه‌ها از دل زمین با گرما و خواص طبیعی از زیبایی‌های خیره‌کننده و چشم‌نواز منطقه است که برای لحظاتی روح و روان آدمی را به اعماق زمین در جست‌وجو و کشف این زیبایی‌ها به مهمانی می‌برد.

محققان طب اسلامی – ایرانی درتعریف چشمه‌های آب گرم می‌گویند : «هر چشمه‌ای که توسط انر‍‍‍‍ژی زمین گرمایی گرم شود یا هر چشمه‌ای که دمای آب آن از دمای محیط بالا‌تر باشد را چشمه آب گرم می گویند.» که البته تعاریف متعدد دیگری هم برای آن بیان شده است. از آنجا که حلالیت آب گرم بالا‌تر است املاح موجود در چشمه‌های آبگرم بسیار بالاست. این املاح بسته به ساختار زمین‌شناسی منطقه می‌تواند شامل یون‌های مختف مانند کلسیم، لیتیوم و حتی رادیوم و گوگرد متفاوت باشند. متخصصان طب اسلامی – ایرانی معتقدند : عمده خواص درمانی چشمه‌ها در گرمایی است که از آن‌ها به بدن می‌رسد چرا که سلول‌های بدن برای بهتر کار کردن به انرژی و گرما احتیاج دارند.

اصولا خواص درمانی چشمه‌های آب گرم و آب‌های معدنی به عوامل گوناگونی مثل خواص فیزیکی، شیمیایی، درجه حرارت و گازهای مختلف رادیواکتیویته بستگی دارد. علاوه بر آن گردش و تفریح و زندگی در محیط سالم و به دور از هرگونه آلودگی در بهبود بسیاری از بیماری‌ها کمک نموده و کار درمان را تسریع می‌نماید. وی عنوان کرد: گرمای آب باعث می‌شود عضلات آرامش یابد.

رسیدن گرما به رگ ‌های بیمار، خون را در بدن او افزایش داده و اکسیژن بیشتری در دسترس سلول‌ها قرار می‌دهد همچنین گشاد شدن مویرگ‌ها در اثر گرمای آب قابلیت عکس العمل اعصاب را بالا برده و هدایت انرژی حرارتی مورد نیاز را تامین کرده، کار تبادل مواد در سلول‌های بدن را تسریع و موجب رفع خستگی عضلات و آرامش در سلسله اعصاب می‌شود. او با اشاره به اثر درمانی چشمه‌های آب گرم روی مفاصل و بیماری‌های روماتیسمی تصریح کرد: برای بیمارانی که عضلات ضعیف دارند یا بعد از عمل جراحی عضوی از بدنشان بی‌حرکت و بی‌استفاده مانده فیزیوتراپی در آب گرم بخشی از درمان است چرا که مفاصل و عضلات را در آب راحت‌تر تکان و ورزش می‌دهند تا حرکت عضو مستحکم‌تر و پیشرفته‌تر شود.

وی افزود: فرض کنید فردی دچار روماتیسم و تورم زانو به علت التهابات و کاهش سیستم ایمنی در آن ناحیه است اگر انرژی خوبی به سلول‌های سیستم ایمنی برسد عملکردشان بهتر می‌شود و درد‌ها و التهابات کمتر می‌گردد به همین دلیل است که به بانوان در سنین بالا که زانو درد یا آرتروز یا روماتیسم دارند استفاده از چشمه‌های آب گرم توصیه می‌شود. دکتر اکبری درباره درمان شدن برخی امراض پوستی با چشمه‌های آب گرم عنوان کرد: بهم ریختگی سلول‌های سیستم ایمنی بدن می‌تواند یکی از دلایل اگزما‌ها و التهابات پوستی باشد بنابراین کسانی که در اثر اختلالات سیستم ایمنی خود دچار اگزمای پوستی هستند با قرار گرفتن در چشمه‌های آب گرم التهاباتشان تا حدی درمان می‌شود چرا که کمبود انرژی سلول‌ها تامین می‌گردد. وی ادامه داد : البته قرارگرفتن روزانه ۲۰ دقیقه در وانی از آب گرم و نمک با شرط داشتن حرارت مناسب ۴۵ تا ۵۵ درجه در منزل هم می‌تواند در درمان امراض پوستی کمک کننده باشد. اما استفاده بیش از حد از چشمه‌ها‌ی آب گرم و وان حمام با حرارت بالا ۸۰ تا ۹۰ درجه باعث سوختن پوست و مشکلات جدی خواهد شد که اصلا توصیه نمی‌شود و باید حتما یک دمای منطقی و متعادل انتخاب شود.

به اعتقاد او سلامت روح و جسم افراد با تامین انرژی کافی سلول‌های بدن از طریق چشمه‌های آب گرم تضمین می‌شود البته به شرطی که بخارهای سمی (گوگردی) و مواد شیمیایی آن‌ها حداقل باشد. همچنین لازم به ذکر است که باید از تکرار و استفاده مداوم از این نوع آب‌های معدنی پرهیز شود لذا ممکن است بدن نسبت به یون‌ها تطابق پیدا کند. افرادی که نارسایی قلبی، بیماری‌های عفونی یا زخم‌های باز وسیع دارند نباید از چشمه‌ها‌ی آب گرم استفاده کنند و در صورت استفاده باید جوانب احتیاط و بهداشت را رعایت کنند. (سایت تبیان)

محققان علم پزشکی نیز بر این باورند که گوگرد عنصري است زرد رنگ كه به صورت طبيعي در معادن زيرزميني يافت مي ‌شود و به طرز شگفت ‌انگيزي با زندگي همه ي ما عجين شده است. البته منظور تاثيرات آتش ‌زايي آن نيست بلكه اثرات درماني آن بر روي بدن ما است. البته هيچ ‌گاه گوگرد درگذشته به صورت خالص يا ضماد براي مشكلات پوستي به كار نرفته است اما اگراز چشمه‌ هاي آب معدني حرفي به ميان بيايد كمتر كسي است كه يك بار بدن خود را به‌ دست تواناي آن ها نسپرده‌ باشد.
به اعتقاد آنان چشمه های آب گرم گوگرد دار از ديرباز درمان بخش بيماري‌ ها بوده است و كم نبودند كساني كه هر ماه به صورت منظم در اين چشمه‌ ها ساعتي را لم مي ‌دادند و همراه باماساژ و حركات آرام دست‌ ها، پاها و كمر، به درمان آرتروز مفاصل و خشكي وسفتي عضلات شان كمك مي ‌كردند آن ها مي ‌دانستند كه با اين برنامه ي منظم خواهند توانست چند هفته و يا حتي چند ماهي از اين دردهاي طاقت ‌فرسا رهايي يابند. پس رنج سفر را به جان مي‌ خريدند و تپه‌ ها و كوه‌ هاي صعب‌العبوررا پشت سر گذاشته و فرد را به اين چشمه ‌هاي آب گرم مي ‌رسانيدند. جالب‌تر آن كه اين افراد معمولا از وجود گوگرد و تاثيرات معجزه آساي آن خبرنداشتند و تنها وجود اين آب زلال و گرم كه از دل كوه‌ ها مي‌ جوشيد راسكوي درمان خود مي‌ پنداشتند. برخي نيز پا را فراتر گذاشته و اين آب را حاصل انرژي‌ هاي درون زمين مي‌دانستند.

اولين كسي كه شايد در تاريخ طب پرده از اين راز برداشت “ساموئل‌هانمان ” آلماني بود. شايد قبل از او نيز ديگر پزشكان به اين تاثيرات درماني گوگرد پي برده بودند اما اين ” هانمان ” بود كه توانست گوگرد را تخليص كرده و آن را به صورت خوراكي در درمان بيماري‌ هاي خاص بهكار برد. يكي از خواص معجزه‌ آساي گوگرد، درمان بيماري‌ هاي پوستي و به خصوص بثورات، خارش، كهير و تورم‌ هايي بود كه به بروز جوش و تاول منجر مي ‌شد.

او به تجربه دريافت اين بثورات به ظاهر ساده و كم اهميت در صورتي كه به درستي درمان نشوند قادر هستند طي سال‌ هاي بعد فرد را به بيماري ‌هاي جدي‌تري مبتلا سازند. توجيه او در اين زمينه با توجه به دانش آن روز بسيارجالب توجه بود. او اعتقاد داشت بدن ما از چند لايه تشكيل شده است كه دروني‌ترين و مركزي ‌ترين اين لايه‌ ها همان جان ما است و پس از آن به ترتيب لايه‌ هايي نظير فكر، منطق، احساسات و پس از آن مغز، قلب، استخوان‌ ها، عضلات و … قرار دارند.
خارجي ‌ترین لايه نيز پوست ما مي ‌باشد. به اين ترتيب تمامي عوامل بيماري ‌زا براي اين كه بتوانند فرد را بيماركنند بايد جان او را گرفتار كنند. اما جان، تمامي مصائب و مشكلاتش را به صورت علائم جسمي و روحي بروز مي ‌دهد.

او اعتقاد داشت بدن ما قادر است بيماري ‌ها را از ارگان‌ هاي پُراهميت‌ تر به اندام‌ هاي كم‌ اهميت‌ ترانتقال دهد. بنابرين خطر كمتري بدن را تهديد خواهد كرد. به طور مثال وقتي كسي دچار شوك روحي رواني مي ‌شود اين شوك مي ‌تواند باعث ايست قلبي يا مغزي او شود. اما بدن ما اين شوك را به پوست سر منتقل كرده و تكه ‌اي ازموها به صورت سكه ‌اي ريزش مي‌ كنند، اين جا است كه فرد از مرگ حتمي نجات پيدا مي ‌كند اما يك تكه از موهايش مي ‌ريزد. بنابراين براي درمان بيماري‌هاي پوست و مو بايد ريشه ي بيماري را از اندام‌ هاي داخلي تر و يا روح وروان بيمار جستجو كرد. (ویکی پدیا. دانشنامه آزاد) “هانمان ” براي درمان ريشه ‌اي بيمارانش تلاش بسياري كرد و بالاخره دريافت بهترين دارويي كه مي‌ تواند بيماري ‌هاي پوستي بيمارانش را به صورت ريشه ‌اي درمان كند گوگرد است ؛ چرا كه بيمار پس از درمان مناسب، به مشكلات عمقي تر مبتلا نمي ‌شد و بيماري پوستي ‌اش ديگر هيچ‌ گاه عود نمي‌ كرد. اوبه تجربه دريافت كه مصرف خوراكي گوگرد توان ‌دار شده، مي ‌تواند در درمان ساير بيماري‌ ها نظير آرتروز مفاصل، مشكلات گوارشي، مشكلات روحي و رواني نيز اثر بخش باشد. تأثيرات مفيد گوگرد آن قدر زياد بود كه او كتابي چندين صفحه‌ اي را در اين باب نوشت و گوگرد را “شاه داروي هوميوپاتي” ناميد.

امروزه با گذشت حدود ۲۰۰ سال پس از كشف سولفور، پزشكان هوميوپات خوب مي‌دانند كه اين ادعا بي ‌محل نيست؛ به گونه ‌اي كه مي ‌توان گفت هيچ فردي در دنيا وجود ندارد كه در طول درمان خود دست كم يك بار به گوگرد نيازمندنشده باشد. گوگرد را به راحتي مي ‌توان در مواد غذايي شناسايي كرد. بوي بدو تند آن، اين عنصر را به يكي از بدبو ترين عناصر تبديل كرده است. پياز،سير، تره‌ كوهي و تمامي گياهاني كه چنين بوي دارند حتما كمي گوگرد را درساختمان خود دارند. جالب اين كه تركيب آن با مواد اسيدي باعث توليد اسيدسولفوريك مي ‌شود كه بويي بسيار متعفن ‌تر و مشمئزكننده‌ تري دارد كه همان بوي چاه‌ هاي فاضلاب است.
در تاريخ آمده است شيخ بهايي از اين گاز بد بو و به ظاهر بي‌ فايده براي سوخت حمام خزينه ‌هاي معروف اصفهان بهره مي ‌برده است. او با ساختن سيستمي شبيه اگوي امروزي از چاه‌ هاي فاضلاب به خزينه حمام توانسته بود روشن بودن دائمي مشعل اين خزينه را تضمين كند كه باعث حيرت توريست ‌هاي اروپايي شده بود؛ چرا كه آن ها تصور مي‌ كردند شيخ بهايي با دانش خود توانسته اتم رابشكافد و به انرژي نامحدودي دسترسي پيدا كند در حالي كه اين مشعل هميشه روشن گاز اسيدسولفيدريك بود. (همان)

گوگرد عنصري است كه در جدول تناوبي در زير گروه اكسيژن قرار گرفته است. اين عنصر شناخته شده در بسياري از مواد آلي و خصوصاً پروتئين‌ ها نقش ساختماني دارد به گونه‌ اي كه وجودش باعث افزايش استحكام پروتئين مي‌ شود. اين امر باعث مي شود بيشتر بافت ‌هاي محافظتي بدن نظير پوست، مو و ناخن براي استحكام بيشتر خود از پروتئيني با نام ” كراتينين ” استفاده كنند كه در ساختمان خود حاوي مقادير زيادي گوگرد است.

جالب آن كه افزايش ميزان گوگرد در هر كدام از انواع كراتينين‌ ها باعث مي‌شود آن نوع خاص از كراتينين سفت‌ تر و محكم ‌تر شود و اين راز استحكام موها و ناخن‌ هاي شما است. امروزه گوگرد به مدد دانش چندين هزار ساله بشردوران طلايي خود را سپري مي ‌كند. البته فرم محلول در آب و الكل آن، كه به طريقه خاصي توان ‌دار شده باشدبيشترين كاربرد را در طبابت دارد انواع بيماري‌ هاي پوست، مو و ناخن خصوصا ضايعات پوستي خارش دار، عفوني، انواع مشكلات گوارشي خصوصاً سوزش، نفخ وترش كردن معده و يبوست، انواع مشكلات مفاصل خصوصاً آرتروز مفاصل، انواع مشكلات روحي و رواني، همه و همه در دوره‌اي از درمان خود تشنه تجويز گوگردهستند.
اما فرم‌ هاي ديگر گوگرد نيز در حوزه طبابت كاربرد دارند. امروزه كمتر كسي را مي ‌توان يافت كه پوست چرب و آكنه‌ اي داشته باشد و در دوره ‌اي ازدرمان خود از صابون ‌هاي گوگردي استفاده نكرده باشد. متاسفانه استفاده ناصحيح از اين صابون ‌ها باعث شده خواص معجزه‌ آساي آن تحت الشعاع قراربگيرد چرا كه در اين صابون‌ ها معمولا پوست فرد را خشك و حساس مي ‌كنند،بنابراين افرادي كه پوست خشك و تحريك ‌پذيري دارند نبايد از صابون گوگرددار استفاده نمايند. در ساير موارد نيز بهره‌ گيري از اين صابون نبايد بيش از يك بار در روز انجام شود. (همان).

 

درمان با آبهای معدنی

استفاده از آبهای معدنی، تاریخی بسیار کهن دارد ولی استفاده علمی از آب‌ها پس از شناخت اثرات درمانی آنها در قرن اخیر تحقق یافته است. آب‌های معدنی به روی بدن انسان و یا مخصوصاً نواحی ویژه‌ای از بدن دارای اثراتی می‌باشد که این اثرات در هنگام مصرف مستقیم از آب چشمه (یعنی اولین نقطه‌ای که آب معدنی ظاهر می‌شود) شدیدتر می‌باشد. آب‌های معدنی که در نقاط مختلف وجود دارد هر کدام اثر ویژه مربوط به همان آب را دارد زیرا ترکیبات هر آب معدنی ویژه همان منطقه است که ظاهر شده است مثلاً آب‌های سولفات کلسیم سرد، خاصیت افزاینده ادرار دارد که در اصطلاح پزشکی به آن مدّر گویند.

آبهای سولفاته سدیم و منیزیم، ملیّن است یعنی با خوردن آن یبوست بیمار برطرف خواهد شد. آب‌های بی کربنات سدیم مؤثر بر حالت تعادل اسیدی (سرد مزاجی) و بازی (گرم مزاجی) اعضاء خواهد بود. آب‌های سولفوره سدیم رادیو اکتیو گرم، برای درمان بیماری‌های تنفس مفید است. آب‌های سولفوره سدیم رادیو اکتیوگرم، برای درمان بیماری‌ های تنفس مفید است. آب‌های رادیو اکتیو موجب فعالیت و ترمیم سلول و بافت‌های بدن شده، باعث ازدیاد کلسیم‌سازی گشته می‌تواند رگ‌های خونی بدن را گشاد نموده مدّر باشد و نهایتاً آرام بخش و باکتری‌کش است. باید دانست که در استفاده از آب‌های معدنی علاوه بر ترکیب آب عوامل دیگری چون آب هوای منطقه و روش درمان و شرایط در درمان بیماران مؤثر می‌باشد. به‌طور کلی یک دورهٔ درمان را نبایستی به‌عنوان یک گردش و تفریح تلقی کرد بلکه بیمار بایستی طبق برنامه منظم دورهٔ درمان، دوره بعد از آن را طی نماید ولی نکته مهم و قابل توجه آن است که گاهی در طی درمان با آب‌های معدنی ممکن است برای بیمار یک مرحله (بحران آب معدنی) رخ دهد که بیمار دچار ناراحتی‌هائی می‌شود اما در شرایطی که پزشک تشخیص دهد نباید درمان را قطع کنند و لذا باید درمان با احتیاط ادامه داده شود. امروزه یک ایستگاه، سرچشمهٔ آب معدنی‌ای را به‌صورت شهر پزشکی در نظر گرفته و بیماران را با نظارت دائم پزشک معالجه می‌کنند. این کانون‌های پزشکی در کشورهای فرانسه، ایتالیا، آلمان، اروپای شرقی و روسیه نیز وجود داشته و مردم به خوبی از آنها استفاده می‌نمایند. (ویکی پدیا. دانشنامه آزاد).

با وجود منافعی که مصرف آب‌های معدنی دارد توصیه شده است که برای بیماران زیر مصرفش ممنوع باشد: بیماران مسلول، سرطانی‌ها، بیماری‌های قلبی، پیری زودرس، زخم‌های دائمی، بالا بودن فشار خون ورم کلیه (نفریت) و… در درمان با آب‌های معدنی که هر دورهٔ درمان به‌طور متوسط سه هفته است از تمام امکانات دیگر نیز استفاده می‌شود که عبارتند از: پزشک متخصص که در همان منطقه بر بیماران نظارت دارد، آرامش محیط، نظم زندگی روزانه، وسایل ورزش در هوای آزاد، رژیم غذائی مناسب، روش‌های متفاوت درمان که برای هر بیمار ویژه بیماری اوست مثال: نوشیدن آب، حمام، دوش آب، شستشو، تزریق، استفاده از گاز و بخار، گل‌های طبی و روش‌های جنبی دیگر. (همان).

 

چشمه‌های آب معدنی ایران

علاوه بر مطالعه پژوهش‌گران خارجی در سال ۱۳۸۲ به موجب طرحی توسط سازمان برنامه مطالعه‌ آب‌های محلات و اردبیل به مرحله اجراء درآمد. مطالعات و پژوهش‌هائی که توسط اساتید و دانشمندان دانشکده داروسازی دانشگاه تهران انجام شده است. نشان می‌ٔهد که در سراسر ایران حدود ۴۰ منطقه و بیش از ۵۳۰ چشمه آب معدنی وجود دارد که بیشتر در دو رشته کوه اصلی البرز و زاگرس پراکنده هستند که مهمترین آنها عبارتند از:

۱. آبعلی البرز: انواع ترکیبات شیمیائی: کلسیم بیکربنات سولفات و منیزیم، دارای گاز و آهن درجه حرارت: ۵۱ درجه، خواص درمانی: صفرا آور، درمان کم خونی، افزاینده ادرار، درمان ناراحتی کبد.

۲. آبعلی هراز نوع اول: انواع ترکیبات شیمیائی: کلسیم بیکربنات سولفات و منیزیم، دارای گاز و آهن درجه حرارت: ۵۱ درجه، خواص درمانی، صفرا آور، درمان کم خونی، افزاینده ادرار، درمان ناراحتی کبد.

۳. آبعلی هراز نوع دوم: انواع ترکیبات شیمیائی: بیکربنات مخلوط، دارای گاز و آهن. درجه حرارت ۱۵ درجه، خواص درمانی: ناراحتی دستگاه گوارش، تنظیم متابولیسم مواد قندی، پروتئین‌ها، کلسترول، اسیداوریک.

۴. آذر شهر ـ تاپ تاپان : انواع شیمیائی: کلسیم بیکربنات + منیزیم، دارای گاز و آهن. درجه حرارت: ۱۷ درجه، خواص درمانی: در صورتی که با روش صحیح و بهداشتی تهیه شود قابل خوردن است، برای درمان بیماری‌های دستگاه گوارش مفید است، برای درمان کم خونی نیز مفید بوده اشتهاآور است.

۵. آمل ـ استراباکو: انواع ترکیبات شیمیائی: کلسیم بیکربنات سولفاته، فاقد گاز و آهن. درجه حرارت: ۲۳ درجه، خواص درمانی: مدّر حمام کردن در آن آرام‌بخش بوده و برای دستگاه گوارش مفید است.

۶. آمل ـ اسک : انواع ترکیبات شیمیائی: کلرید بیکربنات آغشته به کلسیم و گوگرد، فاقد گاز و آهن. درجه حرارت: ۵۲ -۲۳ درجه، خواص درمانی: برای درمان ناراحتی‌های دستگاه تنفس، گوارش بیماری‌های پوستی، روماتیسم مزمن، و برای عفونت‌های دستگاه تناسلی زنان مفید بوده و صفراآور است.

۷. آمل عمارت : انواع ترکیبات شیمیائی: کلسیم بی‌کربنات، دارای گاز، فاقد آهن درجه حرارت: ۲ درجه، خواص درمانی: ناراحتی‌های معده، روده، کبد، پانکراس.

۸. اردبیل آب چشم : انواع ترکیبات شیمیائی: کلرید بی‌کربنات آغشته به کلسیم، فاقد گاز و آهن. درجه حرارت: ۱۲ درجه خواص درمانی: حمام گرفتن با آن آرام‌بخش است.

۹. اردبیل بوشلی : انواع ترکیبات شیمیائی: سدیم کلرید + کلسیم بی‌کربنات: فاقد گاز و آهن. درجه حرارت: ۴۰درجه، خواص درمانی: دردهای عصبی، دردهای مفصلی، روماتیسم، مسکن و آرامبخش است.

۱۰. اردبیل مبلیردره : انواع ترکیبات شیمیائی: کلسیم بیکربنات، فاقد گاز و آهن. درجه حرارت: ۲۰ درجه، خواص درمانی: دستگاه گوارش، معده، روده، پانکراس، کبد، مجاری صفراوی، بیماری‌های تغذیه.

۱۱. اردبیل سردابه : انواع شیمیائی: کلسیم سولفات، فاقد گاز و آهن درجه حرارت: ۶۳ درجه، خواص درمانی: بیماری‌های دستگاه تنفس و گوارش به علاوه برای بیماری‌های پوستی، روماتیسم مزمن، و برای عفونت‌های دستگاه تناسلی زنان مفیده بوه و صفرا آور است. خواص درمانی مشابه آب‌های آمل ـ اسک می‌باشد.

۱۲. اردبیل سرعین : انواع شیمیائی: کلرید بیکربنات آغشته به کلسیک، دارای گاز و فاقد آهن. درجه حرارت: ـ ۷۴ درجه، خواص درمانی: حمام گرفتن با آن آرام‌بخش است، برای درمان روماتیسم ودردهای عصبی مفصلی مفید است. (ویکی پدیا. دانشنامه آزاد.).

با توجه به نکات فوق و تاثیراتی که علم نوین پزشکی برای درمان بیماریها بوسیله آبهای گوگرد دار قائل است لازم است بدانیم که روایات دینی ما بر خلاف نظرات و تحقیقات علم نوین پزشکی از درمان با آبهای تلخ و گوگرددار نهی نموده اند. امام صادق عليه السلام می فرمایند:«پدرم خوش نداشت به آب تلخ و آب گوگرددار، درمان كند. او مى‏فرمود: نوح، آن هنگام كه توفان به پا شده بود، آب‏ها را فرا خوانْد و همه آنها به او پاسخ دادند، مگر آب‏هاى تلخ و آب‏هاى گوگرددار. پس، اين آب‏ها را نفرين كرد». (الكافي، ج ۶، ص ۳۹۰، ح ۴، بحار الأنوار، ج ۶۶، ص ۴۸۱، ح ۵).

این تناقض بین روایات و تحقیقات علمی نوین، خود نیازمند کنکاشی ژرف و عمیق است که بیان آن از حوصله بحث ما خارج است. چرا که ما صرفا در این کتاب قصد بیان روایات پزشکی را داریم نه بیان تحقیق و تفسیرهای علمی آنرا. لذا تحقیق و تفسیربیشتر در این مورد را به عهده خود مطالعه کنندگان عزیزقرار میدهیم.

ممکن است شما دوست داشته باشید
2 نظرات
  1. AffiliateLabz می گوید

    آب درمانی هم برای خودش یه دنیا مطلب داره

  2. رضا صالحی می گوید

    بسیار مقاله مفیدی بود خیلی ممنون از شما

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.