حدیث ۱۰- جواز معالجه توسط جنس مخالف

 الإصابة عن قيس بن الربيع: نَزَلَ الشَّمَردَلُ بَينَ يَدَيِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ بِأَبي أنتَ و امّي، كُنتُ كاهِنَ قَومي فِي الجاهِلِيَّةِ، و إنّي كُنتُ أتَطَبَّبُ، فَما يَحِلُّ لي؟ فَإِنَّني تَأتينِي الشّابَّةُ. قالَ: فَصدُ العِرقِ، و تَحسيمُ الطَّعنَةِ، إنِ اضطُرِرتَ. (الإصابة، ج ۳، ص ۲۸۹.)

ترجمه روایت: شَمَردَل در برابر پيامبر خدا زانو زد و گفت: اى پيامبر خدا، پدر و مادرم به فدايت! من در روزگار جاهليت، كاهن خاندان خود بودم و طبابت مى‏كردم. آيا اكنون برايم حلال نيست، چرا كه گاه زنِ جوانِ بيمارى به من مراجعه مى‏كند؟ فرمود: «تنها در رگ زدن و داغ نهادن بر زخم، اگر كه ناچار شدى». جواز معالجه بیمار توسط جنس مخالف و عدم جواز آن دو صورت دارد.

الف) یکی معالجه در صورت ضرورت می باشد که در این صورت روایات بر جواز معالجه بیمار توسط جنس مخالف صحه می گذارند و ضرورت آنجایی است که یا پزشک همجنس در بیماری مورد نظر تخصص لازم را ندارد یا اینکه تخصص دارد اما توان لازم برای درمان بیماری را ندارد و یا در جایی است که بیمار به پزشک همجنس اصلا دسترسی ندارد و… .

ب) دیگری در صورت نبود ضرورت و به صورت عادیست که در این مورد احادیث آن را جایز نمیدانند و معالجه توسط پزشک همجنس را ضروری میدانند. اینک به هر دو دسته روایات اشارتی می گردد.

 

۱) هنگام ضرورت :

امام على عليه السلام‏ درباره زنى كه فرزندش در شكمش مى‏ميرد و آن‏گاه، بيم جان خود او مى‏رود: اشكال ندارد كه مردى دست خويش را به درون [رَحِم‏] ببرد و بچّه را قطعه قطعه كند، البته اگر زنان را ياراى اين كار نباشد. (الكافي، ج ۳، ص ۲۰۶، ح ۲، تهذيب الأحكام، ج ۱، ص ۳۴۴، ح ۱۷۶ )

دعائم الإسلام: از امام صادق عليه السلام روايت شده كه از او در اين باره پرسيدند كه: اگر زنى به بيمارى‏اى جسمى مبتلا شود، آيا درست است كه مردى او را درمان كند؟ فرمود: «اگر چاره‏اى جز اين نباشد، اشكالى ندارد». (دعائم الإسلام، ج ۲، ص ۱۴۴، ح ۵۰۲، بحار الأنوار، ج ۶۲، ص ۷۴، ح ۳۲.)

الكافى‏ به نقل از ابو حمزه ثمالى: از امام باقر عليه السلام پرسيدم: زن مسلمانى در جايى از بدنش كه نگاه كردن به آن جايز نيست، عارضه‏اى، شكستگى يا زخمى، رخ مى‏دهد و در اين حال، مردان نيز در درمان وى از زنان توانمندترند. آيا براى مرد [در چنين حالتى‏] جايز است به او بنگرد؟ فرمود: «اگر زن، ناچار شود و خودش نيز بخواهد، [جايز است‏] مرد او را درمان كند». (الكافي، ج ۵، ص ۵۳۴، ح ۱)

 

۲) موقع عدم ضرورت :

مسائل على بن جعفر: از [برادرم‏] امام كاظم عليه السلام درباره زنى پرسيدم كه در ران يا شكم يا بازويش زخمى وجود دارد، آيا براى مرد، درست است در كار درمان اين زخم، بدان بنگرد؟ فرمود: «نه». (قرب الإسناد، ص ۲۲۷، ح ۸۸۸ ، بحار الأنوار ج ۱۰۴، ص ۳۴،)

قرب الإسناد به نقل از على بن جعفر از [برادرش‏] امام كاظم عليه السلام: از او در اين باره پرسيدم كه آيا زن، حق دارد براى حجامت، نزد مرد برود؟ فرمود:«نه». (قرب الإسناد، ص ۲۲۷، ح ۸۸۷، بحار الأنوار، ج ۱۰۴، ص۳۳)

 

احکام جواز معالجه توسط جنس مخالف یا عدم آن :

امام خمینی(ره) : اگر ضرورت دارد مراجعه به مرد مانع ندارد، ولی بدون ضرورت با وجود دکتر زن به مرد مراجعه نکنند. (استفتائات، ج ۳، ص ۲۷۹ س۸۴و ۸۵)

آیة الله اراکی(ره) : نگاه دکتر مرد به زن اجنبی یا لمس آن در حالت اضطرار اشکال ندارد به شرط آنکه پزشک زن از جهت تخصص و قدرت بر معالجه وجود نداشته باشد. (المسائل الوضحه، ج۲، ص ۹۲ م ۲۴۵۵)

 آیة الله بهجت(ره) : در مواردی که مستلزم لمس و نظر محرم است تا به مرحله ضرورت نرسیده جایز نیست. (استفتائات، ج ۳، ص ۱۸۰، با استفاده از سوال ۳۹۶۱، ۳۹۶۴)

آیة الله تبریزی(ره) : اگر ضرورت و احتیاج باشد مثل اینکه زن در دسترس نباشد یا مرد حاذق تر باشد مانعی ندارد. (مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ج ۱ ص ۱۸۴)

آیة الله خامنه ای(حفظه الله) : اگر معاینه و درمان منوط به نظر و لمس حرام باشد جایز نیست مگر در صورتی که مراجعه به پزشک زن حاذق و متخصص غیرممکن باشد. (اجویة الاستفتائات، ص ۳۱۱ س ۱۳۰۲)

آیة الله خویی(ره) : در مواردی که مستلزم لمس و نظر حرام است تا به مرحله ضرورت نرسیده جایز نیست. (توضیح المسائل آیت ا… خوئی، ص ۴۳۶،)

آیة الله سیستانی(دام ظلّه) : اگر مستلزم نگاه یا لمس حرام است با بودن متخصص زن جایز نیست مگر اینکه به متخصص زن در انجام صحیح کار اعتماد نباشد. (مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ج۱ ص ۱۸۴)

آیة الله شبیری زنجانی(دام ظلّه) : اگر معالجه منحصر به پزشک نامحرم باشد و مرد برای معالجه زن نامحرم ناچار باشد که او را نگاه کند و دست به بدن او بزند اشکال ندارد و در صورتی که معالجه منحصر به پزشک مرد نباشد در صورتی که معالجه مرد بدون دست زدن یا نگاه کردن به قسمت های محرّم از اعضای زن امکان پذیر نباشد و مرد بداند که معالجه به مثل او منحصر نیست، جایز نیست معالجه کند (در نتیجه مراجعه زن نیز در این صورت جایز نیست. (توضیح المسائل آیت ا… شبیری زنجانی، ج ۲، ص ۲۰۸، م ۲۴۵۰).

آیة الله صافی گلپایگانی(دام ظلّه) : در مورد سوال، با وجود ممائل (یعنی مثل پزشک مرد یک پزشک زن وجود داشته باشد) مراجعه به نامحرم جایز نیست. (مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ج ۱، ص ۱۸۳ هدایة العباد، ج۲، ص ۳۹۸ م ۲۲).

آیة الله فاضل لنکرانی(ره) : در صورت امکان مراجعه به پزشک ممائل (یعنی مثل پزشک مرد یک پزشک زن وجود داشته باشد)، مراجعه به غیر ممائل در صورتی که مستلزم نگاه و لمس باشد جایز نیست. (مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ج۱، ص ۱۸۳).

آیة الله گلپایگانی(ره) : در مواردی که مستلزم لمس و نظر حرام است تا به مرحله ضرورت نرسیده جایز نیست. (توضیح المسائل آیت ا… العظمی شبیری زنجانی، دارالقرآن الکریم، ص ۴۱۳،).

آیة الله مکارم شیرازی(دام ظلّه) : در صورتی که پزشک هم جنس به قدر کافی وجود داشته باشد و احساس ضرورتی به غیر هم جنس نشود به غیر هم جنس در جائی که مستلزم نظر و لمس حرام است، جایز نیست. (مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ج۱، ص ۱۸۴).

آیة الله نوری همدانی(دام ظلّه) : در مواردی که مستلزم لمس و نظر حرام است تا به مرحله ضرورت نرسیده جایز نیست. (توضیح المسائل، ص ۴۸۲،).

آیة الله وحید خراسانی(دام ظلّه) : اگر زن ناچار باشد برای معالجه به مرد نامحرم مراجعه کند و مرد هم برای معالجه ناچار باشد او را نگاه کند و دست به بدن او بزندجایز است. (توضیح المسائل، ص ۶۶۷ ).

 

«برگرفته ازکتاب ۴۰ حدیث طبی اثر مصطفی لبیکی»

منبع fa.wikishia
ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.