حدیث۳ – جايگاه طب درروایات و قوانين اسلامی

امیرالمومنین عليه السلام : إنَّ مِنَ البَلاءِ الفاقَةَ و أشَدُّ مِن ذلِكَ مَرَضُ البَدَنِ، و أشَدُّ مِن ذلِكَ مَرَضُ القَلبِ، و إنَّ مِنَ النِّعَمِ سِعَةَ المالِ، و أفضَلُ مِن ذلِكَ صِحَّةُ البَدَنِ، و أفضَلُ مِن ذلِكَ تَقوَى القُلوبِ.
امیر مومنان (ع) : يكى از گرفتارى‏ها تنگ‏دستى است. سخت‏تر از آن، ناتن‏درستى است و سخت‏تر از آن هم بيمارى دل؛ و يكى از نعمت‏ها توانمندى مالى است و برتر از آن، تندرستى است و بهتر از آن نيز تقواى دل‏ها.
(الأمالى طوسى، ص ۱۴۶، ح ۲۴۰، تحف العقول، ص ۲۰۳، بحار الأنوار، ج ۷۰، ص ۵۱، ح ۸. )

فلسفه احكام و قوانين اسلامى، تكامل مادّى و معنوى جامعه انسانى است. از نگاه اسلام، بزرگ‏ترين نعمت الهى، سلامت جسم و بزرگ‏تر از آن، سلامت جان است. همچنين، خطرناك‏ترين بلاها، بيمارى جسم و خطرناك‏تر از آن، بيمارى جان است.

مسئله اين است كه اگر بيمارى، خطرناك‏ ترين بلا و سلامت، بزرگ‏ترين نعمت است، اسلام كه تكامل و سعادت انسان را هدف خود قرار داده، براى مبارزه با بيمارى‏ها و تأمين سلامت جامعه چه برنامه‏اى دارد؟ و به ديگر سخن، طب در احكام و قوانين اسلامى چه جايگاهى دارد؟

 

بررسى متون اسلامى به روشنى نشان مى ‏دهد كه يكى از اهداف اصلى و حكمت‏ هاى مهمّ احكام و مقرّرات اسلامى، طب پيشگيرانه، از طريق پيشگيرى از بيمارى‏ ها و تأمين سلامت انسان است. خداوند متعال، تصريح مى ‏كند كه قرآن و برنامه‏ هاى نورانى و حيات بخش آن، جامعه بشر را به راه‏هاى تأمين سلامت، رهنمون مى ‏گردد:

خداوند، هر كه را از خشنودى او پيروى كند، به وسيله آن [كتاب‏] به راه‏هاى سلامت، رهنمون مى‏شود. (مائده، ۱۶.) و بدين سان، انسان مى‏تواند با پيوند با خدا و برنامه‏هايى كه او براى زندگى بشر ارائه كرده، به بزرگ‏ترين نعمت‏هاى الهى دست يابد و نه تنها آخرت، بلكه سلامت و سعادت و خوش‏بختى دنياى خود را نيز تأمين نمايد:

هر كس پاداش دنيا مى‏ خواهد، [بداند كه‏] پاداش دنيا و آخرت، نزد خداست. (نساء، آيه ۱۳۴.) بر اين پايه، در اسلام، آنچه براى سلامت جسم و يا جان خطرناك و زيانبار است، حرام يا مكروه است و آنچه براى سلامت انسان، لازم و مفيد است، واجب يا مستحب، و آنچه سود و يا زيانى براى جسم و يا جان ندارد، مباح شناخته شده است. اين بدان معناست كه طبّ پيشگيرى در متن مقرّرات و احكام پنجگانه اسلام، تنيده شده و اجراى كامل و دقيق قوانين الهى در زندگى، سلامت جسم و جان انسان را به همراه دارد.

امام رضا عليه السلام، درباره حكمت مقرّرات الهى كه بر انسان حلال و يا حرام شده است، مى‏فرمايد:

«ما مى‏بينيم هر آنچه كه خداوند تبارك و تعالى حلال كرده، در آن، صلاح و بقاى بندگان است و بدان نيازى گريزناپذير دارند، و مى‏بينيم همه آنچه كه حرام شده است، بندگان، بدان نيازى ندارند و مى‏بينيم كه همه، موجب تباهى و زمينه نابودى‏اند.». (علل الشرائع، ص ۵۹۲، بحار الأنوار، ج ۶۵، ص ۱۶۶.)

در اين سخن، امام تصريح مى‏فرمايد كه آنچه در مقررات الهى در زمينه‏هاى مختلف (مانند: خوردن، آشاميدن، ازدواج و …)، حلال شمرده شده، امورى است كه مردم براى تأمين سلامت، رفاه و آسايش خود، بدان نياز دارند و مصالح زندگى و بقاى آنها وابسته به آن است و به عكس، آنچه تحريم شده، امورى است كه نه تنها مورد نياز مردم نيست، بلكه به زيان سلامت و آسايش آنان و موجب هلاكت آنهاست.

« بر گرفته از کتاب ۴۰ حدیث طبی استاد مصطفی لبیکی.»

 

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.